Van regel- naar waardengedreven
We praten veel over regels. Die regels zijn op veel manieren zichtbaar om ons heen: als wetten, codes, procedures, regelgeving, interne afspraken in organisaties… Dus: wat is het verschil tussen een regel en een principe?
Laten we het voorbeeld nemen van de maximum snelheid op een snelweg. Een bordje met 120 verwijst naar een wettelijke regel. Automobilisten mogen niet harder rijden . Als zij dat wel doen (en worden betrapt), krijgen ze een boete.
De vraag is: respecteer je de maximum snelheid op de snelweg, omdat de wet het voorschrijft? Of omdat je jouw veiligheid en die van de andere automobilisten belangrijk vindt?
Een regel heeft twee eigenschappen. Als een voorschrift dat iemand wordt opgelegd in een specifieke situatie. Daarnaast is een regel meestal verbonden aan een sanctie wanneer hij niet wordt gerespecteerd. In het kort: regels definiëren wat je wel en wat je niet kunt doen.
Een principe is een concept dat filosofen door de eeuwen heen hebben bestudeerd. Het vormt de basis voor wat we goed- of afkeuren. Principes komen voort vanuit waarden, zoals: respect, samenwerking, balans, rechtvaardigheid, vertrouwen, commitment, integriteit…
Het verschil kan subtiel zijn en toch blijft de vraag: Hoe kan ik de regels volgen (of aan de regels voldoen) en tegelijkertijd verbonden zijn met de waarden erachter?
Laten we een voorbeeld nemen…
Er is een regel die stelt: “Zeg wat er te zeggen is.”
Er zijn momenten geweest waarin ik me ongemakkelijk voelde door deze regel. Op een dag vroeg ik daarom advies aan mijn beste vriend, een 75-jarige man uit Egypte.
Hij zei tegen mij: “Ik zeg altijd wat er te zeggen is. Maar ik zeg dingen uit liefde en respect voor mensen. En ik zorg er altijd voor dat ik daarbij rekening houd met wat de ander op dat moment kan horen, dragen en vérdragen.”
Je zou dat kunnen samenvatten als: de regel is ‘zeg wat er te zeggen is’ en het principe is ‘spreek vanuit liefde en respect’.
Het advies van mijn vriend pas ik toe in de coaching en in mijn leven van alledag. Als coach is het mijn rol om mensen te zeggen wat er gezegd moet worden, aangezien een coach niet alleen motiveert, maar ook spiegelt. Meestal zeg ik dus wat er te zeggen is, met liefde en respect voor de mens. En dat werkt, want ik kan voelen, zien en horen dat de ander de dynamiek en diepte van het gesprek waardeert.
Maar ik houd altijd deze vragen in mijn achterhoofd: Hoe ver kan ik gaan? Hoe veel kan deze persoon hebben? Want als ik te ver ga, kan ik iemand beschadigen en dat wil ik zeker niet! Dus volg ik de regel en zeg ik wat er te zeggen is. Maar soms wegen de principes van liefde en respect zwaarder en zeg ik niets.
Sommige mensen vragen me: hoe weet je dat het te ver kan gaan voor iemand? Een goede vraag waarop ik geen eenduidig antwoord kan geven. Wat ik erover kan zeggen, is dat ik zeer verbonden ben met de ander wanneer ik spreek. Ik observeer zijn lichaamstaal en houding… en bovenal: ik vertrouw mijn intuïtie. Ik kan voelen wanneer het OK is voor mij en de ander.
Waarom kan ik mijn intuïtie vertrouwen? Omdat mijn intuïtie is gestoeld op mijn principes, en mijn principes zijn gebaseerd op waarden. Vanuit waarden, zoals liefde en respect in dit voorbeeld, kunnen alleen goede dingen voortkomen, zowel voor mij als de mensen om mij heen!
Laat een reactie achter
